«

»

Şub 11 2015

Analitik geometrinin yanında halt ettiği “Bisiklet Geometrisi”

Bir bisiklet almayı planlıyorsunuz ve bisikletin özellikleri içinde geometri tablosu denen, o içinde bir sürü sayının yazdığı, birçok ismin bulunduğu tabloyu gördünüz. İlk bisiklete başladığımda bu tablolara bakıp… Evet, sadece bakıp.. Hiçbir şey anlamadan baktığım ama çok teknik görünen, “bir gün çözeceğim olum seni” dediğim tablo. Aha bu da örneği;

001

Tablodakiler bisikletin sürüşünü etkileyen ölçülerdir. İçimden bir ses hala “Ne lan bunlar?” diyor.

A: Head Angle – Head Tube Angle (Alın Açısı – Alın Borusu Açısı)

A-HeadAngle

Alın borusunun yer ile yaptığı açıdır. Bu açı dikleştikçe bisiklet hakimiyeti hassaslaşır (yani yönlendirme daha hızlı ve kolaydır) ve daha iyi tırmanır. Daha düşük açılarda hakimiyet hassasiyeti daha azdır fakat yüksek hızlarda kontrol çok daha kolaydır.

Bu yüzden tur bisikletlerinde bu açı daha düşüktür.  Çünkü tur bisikletlerinde o kadar yük taşırken çok hassas manevra kabiliyetine gerek yoktur.

B: Seat Angle – Seat Tube Angle (Sele Borusu Açısı)

B-SeatTubeAngle

Sele borusunun yer ile yaptığı açıdır. Sele borusu ofsetinin veremediği ölçüleri verebilir. Bu şekilde bisiklet üzerinde daha farklı pozisyon duruşları sağlayabilirsiniz. Örneğin zamana karşı bisikletlerinde bu açı çok dik olur. Böylece triatlon gidonlarının tutuşunu, sürücünün ileri-geri pozisyonunu çok değiştirmeden kullanması sağlanır.

C: Head Tube (Alın Borusu)

Model

Bu ölçü genellikle aero pozisyon almak için önemlidir. Kısa alın borusu kullanan bisikletlerde daha çok eğilip daha aero bir pozisyona geçebilirsiniz. Daha uzun alın borusu ise daha dik bir sürüş sağlayacaktır. Fakat bu ölçüde kadro boyu ile değişmektektedir. Aynı marka ve aynı model bir bisikletin iki farklı kadro boyunda alın borusu ölçüsü de değişir. Bu karşılaştırma ancak farklı modeller üzerine yapılırsa anlam kazanır. Örneğin aynı boydaki bir tur bisikletinin alın borusu aynı boydaki bir yol bisikletinin alın borusundan daha uzun olacaktır.

D: Top Tube (Üst Boru)

Model

Üst boru boyu genellikle kadronun size uygunluğunu gösterir. Yani aslında kadro boyunu, sele borusunun uzunluğundan çok, bu ölçü belirler. Üst borunun uzunluğu, gidona uzanırken kol ve vücut kesişiminde oluşan açının 90°’den fazla olmasına neden olmamalıdır. Üstteki görselde görünen ölçü efektif üst boru uzunluğudur.

E: Chain Stay (Zincir Borusu Uzunluğu – Çeki Borusu Uzunluğu)

Model

Orta göbek ile arka göbek arasındaki mesafedir. Bu uzunluk bisikletin atikliği ve dengesini etkileyen bir ölçüdür. Kısa olması, en üstteki görselde H ile gösterilen, wheelbase’in (aks mesafesi) kısalmasına neden olacak ve bisikletin atikliğini arttıracaktır. Kısalması demek aslında, arka tekerleğin ön tekerleği ne kadar çabuk takip ettiğini etkiler, bu da haliyle atikliği arttırır. Daha uzun zincir borusu bisikletin dengesini arttıracak fakat ani dönüşlerde veya ani hareketlerde tepkisi daha yavaş/az olacaktır. Ama zincir borusunun uzun olması arka üçgeni de büyüteceğinden bisikleti daha rahat bir bisiklet yapacaktır.

F: Bottom Bracket (Alt Göbek Yüksekliği – Orta Göbek Yükseliği)

Model

Orta göbeğin ortası ile yer arasındaki mesafedir. Bu yüksekliğin, genelde, bisikletin ağırlık noktasını etkilediği, böylece dönüşlerde daha rahat edeceğiniz söylenir. Ama ben bu fikre pek katılmıyorum. Bu ölçü bisikletin ağırlık noktasını belirler, bu doğru ama üzerinde sürücü varken ağırlık noktası zaten yükselecektir. Sonuçta bisiklet 8-15kg iken sürücü 60-100kg arasında değişmektedir.

Orta göbek yüksekliğinin en etkili olduğu alan, pedal çevrilmesi gereken virajlarda pedalın yere değmemesini sağlama konusudur. Bu nedenle zamana karşı bisikletleri gibi çok dönüş olmayan, düz yollarda giden bisikletlerde orta göbek yüksekliği azdır. Bunun yanında Criterium gibi çok virajlı yarışlara katılan bisikletlerde bu yükseklik artar.

G: Fork Rake – Offset (Çatal Eğimi – Ofset)

Model

Bu ölçü alın borusunun doğrultusu ile ön göbek arasındaki mesafedir. Yani çatal eğiminin olması için maşanın illa eğik olmasına gerek yok. Dümdüz bir maşada da bu çatal eğimi daha doğrusu ofset olabilir. Ofset, trail denen ölçüyü belirler. Trail ölçüsünün yüksek olması yüksek hızlarda iyidir, fakat yavaş hızlarda bisikletin atikliğini azaltacaktır. Yol bisikletlerinde ofset genellikle 40-55mm arası değişir bu da 50-63mm arasında bir trail sağlar. 57mm’lik bir trail uzunluğunun denge ve atiklik konusunda en ideal nokta olduğu belirtilir (http://calfeedesign.com/tech-papers/geometry-of-bike-handling/).

H: Wheelbase (Aks Uzunluğu)

Model

Ön göbek ve arka göbek arasındaki mesafedir. Zincir borusu uzunluğunda anlattığım gibi yüksek bir aks uzunluğu dengeyi sağlayacak fakat manevra kabiliyetini azaltacaktır. Ayrıca uzun olması bisikletin konforunu da arttıracaktır.

Hatam varsa affola. Bildiğim ve araştırdığım kadarıyla açıklamaya çalıştım.

Artık bisiklet yorumlarında “abi bunun alın borusu çok kısa”, “kafa açısı iyiymiş” gibi yorumlar yapabilir, “o ne lan” diyenlere bilmiş bir şekilde anlatabilirsiniz. Ben yapıyorum. Çok eğlenceli.

Yorumu formunu geç

  1. bahadır

    elinize sağlık. çok faydalı yazı olmuş. bisiklet ile ilgilenip teknik konularda anlamamak canımı sıkıyordu. şimdi kullandığım bisikleti mukayese edeceğim bilgiler oldu. Teşekkürler.

    1. Edip

      Ben yorumunuz için teşekkür ederim. Birilerinin okuyor olduğunu bilmek mutlu ediyor insanı

  2. Hüseyin

    Faydalı ve eğlenceli bi açıklama olmuş eline sağlık:)

  3. Fahrettin

    İçerik çok güzel olmuş, ellerinize sağlık.
    Tek bir noktaya ufak yorum eklemek isterim

    Vücut ağırlığının yüksek yüzdesi orta göbek aracılığıyla kadroya iletildiği için krank kolunu fizik problemlerindeki kaldıraç kolu gibi düşünebilirsiniz, hem bu sebeple hem de aynı orandan alçalan sele yüksekliği sebebiyle sürücünün ağırlık merkezini de aşağıya çeker.

    Mesela TT kadrolarda rüzgar direncine fayda sağlamanın haricinde kısa wheelbase kaynaklı keskinleşen manevra kabiliyeti bu detayla daha yönetilebilir seviyeye gelir.

    1. Edip

      Teşekkürler. İşte böyle böyle ansiklopedik bilgi olacak bunlar .

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.